Besloten bijeenkomst over online publieksparticipatie in de culturele sector georganiseerd door Virtueel Platform, DEN, NIMK en V2

Woorden als interactie, participatie, netwerken en sharing worden tegenwoordig te pas en te onpas gebruikt. Publieksparticipatie is met name binnen de online wereld het toverwoord voor de culturele sector en met name het digitaal erfgoed geworden.

Participatie wordt op verschillende manieren aangeboden, van actief tot passief: toevoegen van eigen content (creatie), remixen van aangeboden content, labellen (taggen) van bestaande content, het maken van selecties (tentoonstellingen of tours) uit betaande content, en het uitwisselen van deze en gene gemaakte of verzamelde content (sharing en netwerken). Daarnaast wordt steeds vaker een connectie gezocht met de wereld buiten het internet waarbij verrassings-, game-elementen en het niet-dagelijkse dienen als uitgangspunt.

Maar wat betekent publieksparticipatie? Wat is er mogelijk? En wat wil het publiek eigenlijk? Uit onderzoek blijkt slechts een paar procent van de online bezoekers werkelijk te participeren, de meeste mensen gebruiken internet op een passieve manier. In hoeverre is participatie uitgeput?

Door een ontmoeting te organiseren met technische en inhoudelijke programmeurs willen we kijken naar de grenzen van online participatie waarbij we ons richten op culturele (erfgoed) instellingen. Het doel is om antwoorden te krijgen op bovenstaande vragen en tegelijkertijd op deze manier de kloof tussen de verschillende kennisvelden te overbruggen.

De bijeenkomst wordt georganiseerd in het kader van het RAAK programma Culture Vortex, geinitieerd door het Instituut voor Netwerkcultuur. Meer informatie over dit project via Annet Dekker: annet[at]virtueelplatform[dot]nl.

Door Catrien Schreuder van Museum Boijmans van Beuningen

Tot eind 2011 ben ik namens de afdeling Educatie en Publieksbegeleiding betrokken bij het project Culture Vortex, een initiatief van het Institute for Network Cultures van de Hogeschool van Amsterdam. Samen met verschillende erfgoedinstellingen, waaronder Museum Boijmans Van Beuningen, wordt onderzoek gedaan naar de kansen van online collectiedatabases voor een breder publiek.

Veel erfgoedinstellingen hebben de afgelopen jaren een slag gemaakt in het digitaliseren en online toegankelijk maken van de collectie. Om wat voorbeelden te noemen: het Instituut voor Beeld en Geluid biedt inmiddels mogelijkheid om online de hele collectie te doorzoeken, het Nederlands Instituut voor Mediakunst (NIMK) biedt zelfs van een groot deel van de collectie videokunst 30 seconden videoclips online aan. Ook het Stadsarchief Amsterdam, de VPRO, IDFA, het Stedelijk Museum en andere partijen zijn betrokken bij het project.

Prangende vragen
Veel van de instituten kampen, nu ze zover zijn dat de collectie (deels) online staat, met vergelijkbare vragen.

1) Wat is de meerwaarde van online distributie van creatieve werken? Heeft het eigenlijk wel zin, werkt het naar wens en hoe halen we het maximale er uit?
2) Hoe betrek je een breed publiek bij de gegevens die je online aanbiedt? Hoe zorg je ervoor dat verschillende publieksgroepen daadwerkelijk gebruik maken van de gegevens en er hun ding mee doen?
3) Welke rol en betekenis heeft het online aanbieden van collecties voor het onderwijs?

Collectie Online en ArtTube
Ook voor Museum Boijmans Van Beuningen zijn deze vragen zeer relevant. Delen van onze collectie zijn inmiddels toegankelijk gemaakt op de Collectie Online. Niet de volledige collectie (van circa 140.000 objecten), maar een afgewogen selectie van ruim 600 werken is hierop terug te vinden. Deze werken zijn voorzien van kwalitatief hoogwaardige informatie, die de objecten voorziet van context, dwarsverbanden legt met andere werken, en prikkelt om verder te struinen door de collectie. In de toekomst worden daaraan telkens werken toegevoegd, en telkens volgens ditzelfde format: met foto, tekst en eventuele andere informatie. ArtTube is in dit kader een bijzondere casestudy voor manieren van kennisoverdracht en het bieden van context voor de collectie. Voor beide websites is het belangrijk om te onderzoeken hoe mensen het gebruiken, wat de meerwaarde is en welke rol het voor onderwijs kan hebben.

In een eerste bijeenkomst op 3 juni jl passeerden deze vragen in verschillende gesprekken de revue. De educatieve insteek van onze beide websites bleek bijzonder, omdat veel van de partijen vanuit een archiveer- en onderzoeksfunctie zijn gestart met het online aanbieden van de collectie.

Voor een verslag van de eerste bijeenkomst, die de blog van Culture Vortex. Al met al een goede aftrap van een relevant project. Ik kijk uit naar volgende bijeenkomsten.

In the public and cultural sectors, collection holders have raised questions concerning the online distribution of creative material. Until the present moment, research and funding programs have focused mainly on the digitalization and licensing of large collections. On the side of the institution, the professional is wondering: How do I involve the audience in my online collections? And how do I inform the artists about the possibilities of sharing their works online? On the other side, artists are unsure about the added value of offering their works online.

The main question this Culture Vortex study seeks to answer is therefore:
How can an active audience be involved in online cultural material? How can an elaborate network culture be facilitated, in which participants will share, describe, review, tag, reuse or otherwise interact with the cultural works?

Three research questions can be formulated:
- What is the surplus value of online distribution of creative works and what are new distribution and income models for online distribution? (question raised by the professional artist and the collection holder)
- How can an audience be developed into an elaborate network culture, encompassing audiovisual collections and public institutions? (question raised by the collection holder)
- How can young professionals prepare for a media landscape in which works are shared and actively distributed online? (question raised by an HBO teacher/ teacher)

The RAAK program Culture Vortex aims to collaborate with professionals from the public, cultural and educational sectors to create an environment in which expertise on online collections and user cultures can be further developed and the above mentioned questions can be answered.
In 2008, the Institute of Network Cultures at Hogeschool Rotterdam, department of Interactive Media, initiated Video Vortex, a research program on the use of online video by artists, activist and the cultural sector. This resulted in a research network and conferences in Amsterdam, Brussels, Ankara, Split as well as the publishing of the Video Vortex Reader. Several years previous, in 2005, the Institute launched a research program on the use of the moving image in the public realm: Urban Screens. This brought forth a vibrant research network – now established within the Urban Screens Association, conferences in Amsterdam, Manchester and Melbourne and the Urban Screens Reader, published in December 2009.
Parties represented in the Culture Vortex program include professionals from public and cultural institutions, professionals from HBO (higher vocational) education, knowledge institutions and professional artists.

The RAAK program Culture Vortex focuses on three areas:
1. Network Cultures: The RAAK program aims to focus on supporting professionals in cultural and public organizations holding collections, who strive to facilitate their audiences in sharing, describing, reviewing, tagging or otherwise interacting with (parts of) those collections.
2. Public 2.0. User research: The RAAK program Culture Vortex aims to support professional artists in the online distribution of their works. Many artists and collection holders have a need for more knowledge about legal issues, the possibilities of online distribution and new income models.
3. The Digital Public Sphere: Finally, online cultural material is a rich source of information for research and education in the domains of new media, digital culture and design. The emphasis is on HBO (higher vocational) education and applied research within those institutions, since the focus is on current and future professionals.

These focus points have initiated three programs of the same name, further developed into projects. Each project has a coordinator from the consortium and several contributors from the collective of consortium members and program participants. To stimulate a circulation of knowledge within and between the various parties in the program, a so-called ‘Community of Practice’ will be established as the fundamental platform supporting the RAAK Culture Vortex program.

This Community of Practice will maintain after the Culture Vortex program and is therefore expressly also accessible to people not participating in the RAAK program.